B\u00fclten Yazar\u0131 Ezgi Can Kaya<\/em><\/p>\n Y\u00f6netimde a\u00e7\u0131kl\u0131k, gizlilik\/kapal\u0131l\u0131\u011f\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda konumland\u0131r\u0131larak; aleniyet, \u015feffafl\u0131k ve anla\u015f\u0131l\u0131rl\u0131kla ili\u015fkilendirilir1. A\u00e7\u0131kl\u0131kla y\u00f6netim i\u015fleyi\u015fini iyile\u015ftirmek, daha demokratik nitelik kazand\u0131rmak ama\u00e7lan\u0131rken2; y\u00f6netimden hesap sorabilmeyi3, her t\u00fcrl\u00fc ve belgenin talep edilebilmesini; y\u00f6netimce izlenen a\u015famalara, at\u0131lan ad\u0131mlara vak\u0131f olabilmeyi beraberinde getirir4. Ancak a\u00e7\u0131kl\u0131k ilkesinin sadece tan\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131 bahsi ge\u00e7en ilkenin pratikteki g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc i\u00e7in yeterli de\u011fildir. Bu noktada da bilgi edinme hakk\u0131\u201d ilkenin uygulanabilirli\u011fi bak\u0131m\u0131ndan bir destekleyici olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kar.<\/p>\n Bilgi edinme hakk\u0131 (\u201cHak\u201d); kamu y\u00f6netiminde, idarece hukuk d\u00fczeninde tek yanl\u0131 olarak yarat\u0131lan de\u011fi\u015fikliklere ili\u015fkin ilgililerin bilgi edinebilmesini sa\u011flayan hakt\u0131r5. B\u00f6ylelikle ki\u015filer y\u00f6netimde mevcut bilgi ve belgelere eri\u015fme hakk\u0131n\u0131 haiz olurlar6.<\/p>\n CEVAPLANMAYAN VEYA REDDED\u0130LEN BA\u015eVURULAR \u0130\u00c7\u0130N YAPILAB\u0130LECEKLER<\/strong><\/p>\n \u00b7 Bilgi Edinme De\u011ferlendirme Kuruluna \u0130tiraz<\/strong><\/p>\n Bilgi edinme hakk\u0131n\u0131n etkin bir \u015fekilde yerine getirilebilmesi ad\u0131na BEHK Madde 14 dayana\u011f\u0131 ile \u201cBilgi Edinme De\u011ferlendirme Kurulu\u201d (\u201cBEDK\u201d) kurulmu\u015ftur bilgi edinme ba\u015fvurusuna ili\u015fkin itirazlar\u0131n, hakk\u0131n kullan\u0131m\u0131na y\u00f6nelik g\u00f6r\u00fc\u015f ve de\u011ferlendirme talepleriyle ilgili ba\u015fvurular\u0131n muhatab\u0131 bu kurum olacakt\u0131r. Ayr\u0131ca BEDK, bilgi edinme hakk\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131na ili\u015fkin d\u00fczenlemeler yapar, meclise rapor sunar, belirli i\u015fleri g\u00fcndeme getirir.Ba\u015fvurunun cevaplanma tarihi, al\u0131nacak aksiyon a\u00e7\u0131s\u0131ndan ehemmiyet arz eder. Yukar\u0131da bilgi edinme talebine ka\u00e7 g\u00fcn i\u00e7inde cevap verilmesi gerekti\u011fine de\u011finilmi\u015ftir. Ba\u015fvurunun reddedilmesinin ard\u0131ndan 15 g\u00fcn i\u00e7inde BEDK\u2019ye ba\u015fvurulabilir.<\/p>\n Bilgi edinme talebine cevap verilmemesi halinde hangi s\u00fcrenin esas al\u0131naca\u011f\u0131 Y\u00f6netmelik madde 24 atf\u0131 ile \u0130dari Yarg\u0131lama Us\u00fcl Kanunu (\u201c\u0130YUK\u201d) Madde 10\u2019da cevaplanm\u0131\u015ft\u0131r. Ba\u015fvurunun ard\u0131ndan altm\u0131\u015f g\u00fcnl\u00fck s\u00fcrenin dolmas\u0131 ile \u201cz\u0131mni red\u201d vuku bulur. Bu tarihten itibaren BEDK\u2019ye 15 g\u00fcn i\u00e7inde yaz\u0131l\u0131 olarak itiraz edilebilir. Kurul 30 g\u00fcn i\u00e7inde karar\u0131n\u0131 vermelidir. Bu ba\u015fvuru idari yarg\u0131ya ba\u015fvurma s\u00fcresini durduracakt\u0131r.<\/p>\n \u00b7 \u0130dari Yarg\u0131 Yolu<\/strong><\/p>\n Bilgi edinme ba\u015fvurusunun reddedilmesi halinde ki\u015filer do\u011frudan ya da dolayl\u0131 olarak yarg\u0131 yoluna gidebilirler. BEDK\u2019ye itiraz edilmi\u015fse buradan gelecek cevap beklenmelidir. BEDK\u2019nin y\u00f6netsel bir \u00f6rg\u00fct olmas\u0131 nedeniyle verdi\u011fi kararlar idari i\u015flem niteli\u011findedir7. Karar\u0131n itiraz edenin aleyhine olmas\u0131 halinde idari yarg\u0131da dava a\u00e7\u0131labilir.<\/p>\n \u0130dareden bilgi ve belge talep eden ki\u015finin yarg\u0131 yoluna gidebilmesi i\u00e7in talebin muhakkak a\u00e7\u0131k\u00e7a reddedilmesi gerekmez. Cevap verilmemi\u015fse z\u0131mni red s\u00fcresinin ge\u00e7mesi beklenir. Z\u0131mni reddin ard\u0131ndan ki\u015filer BEDK\u2019ye gitmi\u015f ve aleyhe karar alm\u0131\u015fsa yukar\u0131da a\u00e7\u0131klanan yolu izleyebilirler. Burada ki\u015filerin a\u00e7aca\u011f\u0131 \u0130ptal Davas\u0131d\u0131r. E\u011fer bilgi edinme hakk\u0131 kanuna ayk\u0131r\u0131 \u015fekilde engellenirse, ki\u015filer ma\u011fdur edilir ve zarar u\u011frarlarsa, zarar\u0131n giderilmesi maksad\u0131 ile \u0130ptal Davas\u0131n\u0131n yan\u0131s\u0131ra tazminat talebi ile Tam Yarg\u0131 Davas\u0131 da a\u00e7\u0131labilirler. Bu kompozisyonda bilgi hakl\u0131 gerek\u00e7e olmaks\u0131z\u0131n saklanm\u0131\u015f olabilir, eksik verilmi\u015f olabilir, kanunda yazan s\u00fcreden daha sonra verilmi\u015f olabilir.<\/p>\n Bilgi edinme talebi ile ilk derece mahkemesinin verdi\u011fi karara y\u00f6nelik \u0130stinaf-Temyiz yolu a\u00e7\u0131kt\u0131r ayr\u0131ca i\u00e7 hukuk yollar\u0131 t\u00fcketildikten sonra Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi\u2019ne gidilebilir.<\/p>\n \u00b7 Amire \u015eikayet ve Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131na Su\u00e7 Duyurusu<\/strong><\/p>\n Her ne kadar \u0130YUK atf\u0131 ile, i\u015flem tesis edilmemesi haline s\u00fcreyi tespit edebilme a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir \u00e7\u00f6z\u00fcm getirilmi\u015f olunsa da kanunda yazd\u0131\u011f\u0131 \u00fczere bu bir zorunluluktur \u00fcstelik s\u00fcresi i\u00e7inde cevaplanmayan ba\u015fvuru kamu g\u00f6revlisinin ihmali dolay\u0131s\u0131 ile ger\u00e7ekle\u015fse de bu idarenin olumlu veya olumsuz cevap verme y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne halel getirmemektedir8<\/p>\n BEDK 19.07.2004 tarihli 2004\/32 say\u0131l\u0131 karar\u0131nda ba\u015fvurana \u201cBa\u015fvurusuna cevap vermeyen kurum yetkilileri hakk\u0131nda cezai i\u015flem yap\u0131lmas\u0131 i\u00e7in s\u00f6z konusu Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n en \u00fcst amirine ya da kurumun ilgili kurulu\u015fu oldu\u011fu Sosyal G\u00fcvenlik Kurumu Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019na yaz\u0131l\u0131 \u015fikayette bulunmas\u0131\u201d tavsiye e<\/em>dilmi\u015ftir. BEHK Madde 29 ve Y\u00f6netmelik Madde 42 uyar\u0131nca kamu g\u00f6revlilerinin ihmali ve kusurlu davran\u0131\u015flar\u0131 hasebi ile Hakk\u0131n s\u00fcr\u00fcncemede b\u0131rak\u0131lmas\u0131 ve cevap verilmemesi halinde bu memurlar ve di\u011fer kamu g\u00f6revlileri s\u00f6z konusu idarenin en \u00fcst amirine \u015fikayet edilebilir ve haklar\u0131nda cezai i\u015flem uygulanabilir.Bilgi talep edilen memur veya di\u011fer kamu g\u00f6revlilerinin, g\u00f6revinin gere\u011fine uymay\u0131p ki\u015fileri ma\u011fdur etmesi sonucunda TCK 257. Maddesi \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131na su\u00e7 duyurusunda da bulunulabilinir.<\/p>\n Dan\u0131\u015ftay\u2019\u0131n 10.2.2011tarihli, 2011\/71 Esas, 2011\/276 numaral\u0131 karar\u0131nda,\u201cBu durumda, Bilgi Edinme ve De\u011ferlendirme Kurulunca \u015fikayet\u00e7inin bilgi edinme hakk\u0131 kapsam\u0131nda istedi\u011fi bilgi ve belgelerin verilmesi gerekti\u011finin belirtilmesine ra\u011fmen bu belgeleri hakl\u0131 bir gerek\u00e7e olmaks\u0131z\u0131n vermeyerek s\u00f6z konusu hakk\u0131n kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesine y\u00f6nelik eylemin, ilgili hakk\u0131nda soru\u015fturma yap\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektirecek nitelikte bulundu\u011fu anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan, itiraz\u0131n kabul\u00fcyle\u2026\u201d denilere<\/em>k bu durum desteklenmi\u015ftir.<\/p>\n \u00b7 Kamu Denet\u00e7ili\u011fi Kurumuna Ba\u015fvuru<\/strong><\/p>\n \u0130zlenebilecek bir di\u011fer yol da Kamu Denet\u00e7ili\u011fi Kurumu\u2019na (\u201cKDK\u201d) (Ombudsman) ba\u015fvurudur. Ombudsman, idarenin yapm\u0131\u015f oldu\u011fu i\u015flemleri denetleme vazifesine sahip kararlar\u0131 tavsiye niteli\u011fi ta\u015f\u0131yan bir kurumdur. Kurumun varl\u0131\u011f\u0131 ile ama\u00e7lananlar: ki\u015fileri y\u00f6netime katma, idarenin eylem- i\u015flemlerini \u015feffafla\u015ft\u0131rarak gizlili\u011fin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7me ve idare \u00fczerinde kamuoyu denetimi sa\u011flayabilme olarak say\u0131labilir. Bilgi edinme hakk\u0131 \u00f6zelinde ise bireylerin y\u00f6netim ile ilgili \u015fikayetlerinin ilgili yerlere ula\u015fmas\u0131 Ombudsman vas\u0131tas\u0131 ile olur. Ki\u015filer iyile\u015ftirmelerin par\u00e7as\u0131, hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131klar\u0131n hukuk d\u00fczeninden silinmesine yard\u0131mc\u0131 olabilirler b\u00f6ylelikle potansiyel hukuksuzluklar i\u00e7in de \u00f6nleyici bir niteli\u011finin de bulundu\u011fu da s\u00f6ylenebilir9.<\/p>\n Belirtildi\u011fi gibi KDK\u2019nin kararlar\u0131 tavsiye niteli\u011findedir, 6328 say\u0131l\u0131 Kamu Denet\u00e7ili\u011fi Kurumu Kanunundan g\u00fc\u00e7 alarak inceleme ve ara\u015ft\u0131rma yetkisi bulunur. Madde 14\/4\u2019e g\u00f6re en ge\u00e7 6 ay i\u00e7inde kendisine yap\u0131lan \u015fikayetler sonu\u00e7land\u0131r\u0131lmal\u0131 ilgili birime ve ba\u015fvurana bildirilmelidir. \u0130lgili birim, kendisine sunulan \u00f6nerileri uygulamak istemezse 30 g\u00fcn i\u00e7inde KDK\u2019ye bildirmek durumundad\u0131r. KDK, tavsiye kararlar\u0131na uyulmamas\u0131 halinde uymayan kurulu\u015flar\u0131 Meclise bildirir.<\/p>\n 1 Remzi FIKDIKLI, \u201cY\u00f6netimde A\u00e7\u0131kl\u0131k- A\u00e7\u0131k Y\u00f6netim\u201d, T\u00fcrk \u0130dare Dergisi, Y<\/strong>. 68, S. 412, Eyl\u00fcl 1996, s. 103<\/em><\/p>\n 2 Musa Eken \u201cKamu Y\u00f6netiminde Gizlilik Gelene\u011fi\u201d<\/strong> s. 43<\/em><\/p>\n 3 Can AZER, \u201cBilgi Edinme Hakk\u0131\u201d<\/strong>, Yetkin Kitabevi, Ankara, 2010, s. 45<\/em><\/p>\n 4 Fatih KIRI\u015eIK \u201cY\u00f6netimde \u015eeffafl\u0131k ve Bilgi Edinme Hakk\u0131\u201d,<\/strong> Ekin Bas\u0131m Yay\u0131n Da\u011f\u0131t\u0131m, Bursa, 2016, s. 27<\/em><\/p>\n 5 S\u00fcleyman Yaman KO\u00c7AK, \u201cKamu Y\u00f6netiminde A\u00e7\u0131kl\u0131k \u0130\u00e7in Bilgi Edinme Hakk\u0131\u201d, Sel\u00e7uk \u00dcniversitesi Sosyal Bilimler Enstit\u00fcs\u00fc Dergisi, S<\/strong>. 23, 2010, s.7<\/em><\/p>\n 6 Musa EKEN, \u201cBilgi Edinme Hakk\u0131\u201d, \u0130nsan Haklar\u0131 Y\u0131ll\u0131\u011f\u0131, Dr. Muzaffer Sencer\u2019e Arma\u011fan, C<\/strong>.17\u201318, Y.1995\u2013 1996, s.63.<\/em><\/p>\n 7 Anayasa 125\/18 \u201cBilgi Edinme Hakk\u0131 Kanununun Uygulanmas\u0131na \u0130li\u015fkin Esas ve Usuller Hakk\u0131nda Y\u00f6netmelik\u201d Ma<\/strong>dde 18<\/em><\/p>\n 9 Can AZER, \u201cBilgi Edinme Hakk\u0131\u201d<\/strong>, Yetkin Kitabevi, Ankara, 2010, s. 120<\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" B\u00fclten Yazar\u0131 Ezgi Can Kaya Y\u00f6netimde a\u00e7\u0131kl\u0131k, gizlilik\/kapal\u0131l\u0131\u011f\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda konumland\u0131r\u0131larak; aleniyet, \u015feffafl\u0131k ve anla\u015f\u0131l\u0131rl\u0131kla ili\u015fkilendirilir1. A\u00e7\u0131kl\u0131kla y\u00f6netim i\u015fleyi\u015fini iyile\u015ftirmek, daha demokratik nitelik kazand\u0131rmak ama\u00e7lan\u0131rken2; y\u00f6netimden hesap sorabilmeyi3, her t\u00fcrl\u00fc ve belgenin talep edilebilmesini; y\u00f6netimce izlenen a\u015famalara, at\u0131lan ad\u0131mlara vak\u0131f olabilmeyi beraberinde getirir4. Ancak a\u00e7\u0131kl\u0131k ilkesinin sadece tan\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131 bahsi ge\u00e7en…<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2,3,5],"tags":[],"class_list":["post-2696","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-business-law","category-civil-law","category-legal-advice"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.cakiroglu.av.tr\/eng\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2696","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.cakiroglu.av.tr\/eng\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.cakiroglu.av.tr\/eng\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cakiroglu.av.tr\/eng\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cakiroglu.av.tr\/eng\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2696"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.cakiroglu.av.tr\/eng\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2696\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2707,"href":"https:\/\/www.cakiroglu.av.tr\/eng\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2696\/revisions\/2707"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.cakiroglu.av.tr\/eng\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2696"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cakiroglu.av.tr\/eng\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2696"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cakiroglu.av.tr\/eng\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2696"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}